اردشیر پشنگ

روابط بین الملل. سیاست خارجی و مسائل خاورمیانه با نگاه ویژه بر عراق

 
تلاش طالبانی برای باز کردن گره کور تعیین نخست وزیر
نویسنده : اردشیر پشنگ - ساعت ۳:۱٢ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳۸٩
 

روزنامه فرهیختگان/٣٠اردیبهشت١٣٨٩/صفحه١٠:

 اردشیر پشنگ: امروز پنجشنبه جلال طالبانی در منزل خود میزبان گروه­های مختلف عراقی است تا بتواند با نزدیک کردن این گروه­ها و ائتلاف­ها به یکدیگر  تا حدودی گره کور تعیین نخست وزیر آتی عراق را باز کند. این نشست بعد از دعوت سه روز پیش وی از چهار ائتلاف­ عمده و پیروز در انتخابات صورت می­پذیرد. دعوتی که بلافاصله با استقبال ائتلاف همبستگی کردستان و نیز ائتلاف العراقیه مواجه گردید و سپس دو ائتلاف عمده­ی شیعی نیز از آن حمایت کردند.

در همین زمینه اسامه نجیفی از اعضای بلندپایه­ی ائتلاف العراقیه با استقبال از دعوت پرزیدنت طالبانی گفت: «نشست مهمی در پیش داریم و برای نزدیکی هرچه بیشتر با سایر گروه­ها و ائتلاف­ها در خصوص مسائل انتخاباتی و تشکیل دولت آینده همه تلاشمان را خواهیم نمود اما این حضور و گفتگو باعث نمی­شود که از ادعای خود مبنی بر رسیدن به پست نخست وزیری دست برداریم.»

نجیفی تاکید نمود که «ائتلاف العراقیه هیچ شیوه و راه حلی را برای سازش و چشم پوشی از صدارت وزیران قبول نخواهد کرد چرا که این مسئله راهکار قانونی داشته و بر اساس قانون انتخابات این حق العراقیه است تا نماینده خود را به عنوان کاندیدای نخست وزیری به پارلمان جدید معرفی کند.»

عبدالله علیاوایی از اعضای ائتلاف همبستگی کردستان نیز ضمن تایید حضور نمایندگان این ائتلاف در  نشست امروز در بغداد گفت: «انتظار نمی­رود ظرف روزهای آتی تکلیف نخست وزیر و دولت جدید عراق روشن شود چراکه هنوز گفتگوها و چانه زنی­ها در این زمینه در میان ائتلاف­های مختلف عراقی ادامه دارد.» اما وی در عین حال نشست امروز بغداد را مهم ارزیابی کرد و افزود: «این نشست می­تواند باعث نزدیکی گروه­های مختلف عراقی به یکدیگر شود.»

هرچند نوری المالکی در تازه­ترین اظهار نظرش اعلام کرده است که خواهان تشکیل یک دولت فراگیر با حضور همه­ی ائتلاف­های پیروز در انتخابات است اما آنگونه که از صحبت­های نمایندگان ائتلاف­های العراقیه و همبستگی کردستان و نیز گروه صدر پیداست علیرغم این استقبال اولیه انتظار نمی­رود که در پایان این نشست فردی برای نخست وزیری عراق تعیین گردد. در خصوص دیگر تحولات و اخبار مربوط به تعیین نخست وزیر عراق در ادامه باید به موارد ذیل اشاره کرد:

نه مجدد صدری ­ها به مالکی:

یکبار دیگر گروه صدر اعلام داشته است که منتخبین این گروه در پارلمان جدید که بالغ بر 40 نفر می­شوند از ادامه نخست وزیری مالکی حمایت نخواهند کرد. در این باب امیری کنیانی از اعضای گروه صدر اعلام کرده است: «چنانچه بر اساس توافق میان فراکسیون جدید ائتلاف­های شیعه، مکانیسم انتخاب نخست وزیر بر اساس آرای منتخبین دو ائتلاف تعیین شود افراد این گروه به نوری المالکی رای نخواهند داد.» وی در ادامه گفت گروه صدر انتقادات بسیار جدی از شیوه رهبری مالکی در چهار سال گذشته دارد و این مسائل باعث شده است تا اعضای این گروه پر نفوذ به هیچ عنوان به مالکی رای ندهند.

صبحت­های کنیانی در حالی در خبرگزاری­های مختلف عراقی منعکس شده است که پیش از این صلاح عبیدی یکی دیگر از اعضای گروه صدر گفته بود «ما دغدغه­ها و انتقادات جدی به مالکی داریم اما چنانچه وی و ائتلاف تحت امرش ضمانت­های لازم را برای برطرف کردن این دغدغه­ها بدهند گروه صدر نیز موضع منعطف­تری اتخاذ خواهد نمود.» تند شدن مجدد موضع صدری­ها حاکی از موفق نشدن مالکی برای جلب حمایت این گروه تا بدین جای کار است.

رفتن نمایندگاه العراقیه به تهران:

به نظر می­رسد تاکید مجدد صدری­ها بر مخالفت با مالکی، بارقه­هایی از امید را یکبار دیگر در دل ایاد علاوی رهبر ائتلاف العراقیه زنده کرده است وی که پیروزی اولیه ائتلافش در انتخابات تحت الشعاع تشکیل فراکسیون گسترده شیعی میان دو ائتلاف دولت قانون و ائتلاف ملی عراق قرار گرفته است و بدین ترتیب نمی­تواند رویای تشکیل دولتش را محقق سازد. حال با وقوع اختلاف در میان احزاب تشکیل دهنده ائتلاف ملی عراق امیدوار شده است تا مقتدی صدر را به سمت خود متمایل سازد. و بدین ترتیب از دل یک ائتلاف رقیب ائتلافی جدید و دوست را ایجاد کند. در همین راستا فتاح شیخ از اعضای العراقیه از احتمال سفر یک هیات مذاکره کننده­ی ارشد العراقیه به تهران خبر داد.

فتاح شیخ افزوده است که این هیات اعزامی حامل نامه­ای از طرف ایاد علاوی برای مقتدی صدر در تهران هستند که در این نامه علاوی گروه صدر را از گروه­های  ملی اصیل عراق نامیده است که هیچ گروه دیگری حق به حاشیه راندنش را ندارد. موضع اخیر علاوی در حالی اتخاذ می­شود که چند روز پیش تر از این نوری المالکی در گفتگو با روزنامه شرق الاوسط به درخواست­های علاوی جهت ایجاد ائتلافی مشترک اشاره کرده بود که در آن علاوی از مالکی خواسته بود تا دو ائتلاف ملی عراق (شامل گروه صدر و مجلس اعلای عراق) و ائتلاف همبستگی کردستان را به حاشیه براند! مالکی در آن مصاحبه درخواست­های علاوی را خائنانه تلقی کرده و بر وفاداری­اش نسبت به تعهداتش در قبال ائتلاف­های ملی عراق وهمبستگی کردستان تاکید کرده بود.

پیش شرط­های علاوی برای دیار با مالکی:

هرچند در هفته گذشته حسین العلوی از اعضای العراقیه خبر از دیدار قریب الوقوع نوری المالکی با ایاد علاوی داده بود و حتی عمار حکیم نیز پیشنهاد میزبانی دیدار این دو رقیب را در منزل خود داده بود اما هنوز این مهم به انجام نرسیده است. العربیه به نقل از یک شخص مطلع که نخواسته است نامش فاش شود از سه پیش شرط علاوی برای دیدار با مالکی خبر داده است. بنا بر این خبر علاوی خواهان احترام مالکی به نتایج اولیه انتخابات (اذعان به پیروزی العراقیه)، تشکیل یک دولت فراگیر با حضور همه گروه­­ها (با محوریت العراقیه) و تدوین سیاست­های راهبردی مشترک برای حل مشکلات مردم عراق شده است. با توجه به جمیع اخبار و حوادث رخ داده طی هفته جاری بسیاری از کارشناسان به وقوع دیدار مالکی و علاوی و در نتیجه نزدیکی این دو رقیب به نوعی متخاصم به همدیگر خوشبین نیستند.

نتیجه:

آنگونه که پیداست از یکسو تنها مانع کنونی برای نخست وزیری مجدد نوری المالکی کسب حمایت گروه ناراضی صدر است لذا مالکی سعی وافری خواهد نمود تا با دادن ضمانت­هایی همراهی مقتدی صدر با خود را میسر سازد. از سوی دیگر ایاد علاوی که مخالفت مجدد صدری­ها با مالکی را به مثابه دمیدن روحی تازه به کالبد بی­جان العراقیه می­پندارد تلاش خواهد کرد تا از این تضاد صدری­ها به مانند پاشنه آشیل فراکسیون جدید شیعیان استفاده برده و با یک توافق ناگهانی با گروه صدر ضربه­ای کاری به رقیب وارد سازد تا سرانجام کاندیدای اول پست نخست وزیری عراق در پارلمان جدید این کشور شود. کاری که هرچند وقوعش بعید نیست اما بسیار دشوار می­نمایاند. با این اوصاف به نظر نمی­رسد جلال طالبانی بتواند طی نشست امروز گره چندان مهمی از کلاف سردرگم و پیچیده­ی تعیین نخست وزیر عراق را باز کند.