اردشیر پشنگ

روابط بین الملل. سیاست خارجی و مسائل خاورمیانه با نگاه ویژه بر عراق

 
سفر دلجویانه مالکی به کردستان عراق
نویسنده : اردشیر پشنگ - ساعت ۱۱:٢٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۱ خرداد ۱۳۸٩
 

روزنامه فرهیختگان سه شنبه 11 خرداد 1389 صفحه 10:

 اردشیر پشنگ: نوری المالکی نخست‌وزیر فعلی عراق و رهبر ائتلاف العراقیه طی دیداری غیرمنتظره و از پیش تعیین‌نشده عصر دیروز (دوشنبه) وارد اربیل مرکز اقلیم کردستان عراق شد و طی آن در دیدارهایی فشرده با مسعود بارزانی رهبر اقلیم کردستان و نیز دکتر برهم صالح نخست‌وزیر دولت محلی کردستان به بحث و مذاکره پرداخت. همچنین قرار است وی صبح امروز در کنگره سالیانه حزب اتحادیه میهنی کردستان در سلیمانیه شرکت و در حاشیه این کنگره با جلال طالبانی رئیس‌جمهور فعلی عراق و رئیس حزب مذکور دیدار کند.

زمینه‌های حضور  مالکی
حضور مالکی در کر
دستان در شرایطی انجام می‌پذیرد که هنوز تکلیف تعیین نخست‌وزیر آتی عراق مشخص نشده است و رایزنی در میان گروه‌های مختلف عراقی در این راستا همچنان در جریان است. بنابر آخرین تحولات عراق در دو هفته اخیر و احتمال نزدیکی میان ائتلاف‌های دولت قانون و العراقیه، برخی تحلیلگران این احتمال را در حال قوت می‌دیدند که اعراب شیعی و سنی عراق با نزدیکی به یکدیگر کردها را به حاشیه برانند. به حاشیه راندن کردها یکی از پیش‌شرط‌های ایاد علاوی برای دیدار با مالکی بود و متعاقب آن مواضع مشترک برخی از اعضای بلندپایه ائتلاف العراقیه و گروه صدر درخصوص رد دیدگاه کردها در مورد تعیین سرنوشت کرکوک، این ظن را در میان کردها بیشتر تقویت کرد که به نوعی در حال قربانی‌شدن در میان سایر ائتلاف‌های عراقی هستند. در همین راستا هفته پیش مسعود بارزانی در کنفرانسی مطبوعاتی تاکید کرده بود دیگر کردها بیش از این نسبت به وضعیت کرکوک نرمش نشان نخواهند داد و باید براساس ماده 140 قانون اساسی با انجام همه‌پرسی تکلیف الحاق این شهر به منطقه خودمختار کردستان مشخص شود. بارزانی دو روز پیش از این موضع نیز حق تعیین دولت را از آن ایاد علاوی رهبر ائتلاف پیروز در انتخابات پارلمانی اخیر دانسته بود. این مواضع بارزانی به نوعی ایجاد فشار بر مالکی و دیگر ائتلاف شیعی یعنی ائتلاف ملی عراق بود تا در بحث مذاکرات هرچه سریع‌تر وضعیت کردها را روشن کرده و کردها را وجه‌المعامله خود نکنند. حال به نظر می‌رسد مالکی با حضور خود در کردستان به نوعی در حال دلجویی‌کردن از رهبران کرد و دادن ضمانت‌های لازم برای حفظ اتحاد استراتژیک سابق میان کردها و شیعیان است. اتحاد استراتژیکی که از فردای سقوط رژیم بعثی صدام حسین برای حرکت آرام و لرزان عراقی‌ها به سمت آرامش و ثبات بسیار حیاتی بوده است.
سرانجام دیدار
مالکی – علاوی
اما از سوی دیگر هرچند از چند هفته پیش‌تر برخی چهره‌های سرشناس عراقی از دیدار قریب‌الوقوع علاوی با مالکی خبر می‌دادند اما به نظر می‌رسد از یک‌سو با فشار سایر گروه‌ها ازجمله ائتلاف ملی عراق و از سوی دیگر به دلیل خواسته‌های بلندبالای علاوی این دیدار انجام نپذیرد، یا اگر هم به‌وقوع بپیوندد به نتایج پرباری منجر نمی‌شود. دیدار ناگهانی علاوی با آیت‌الله سیستانی نیز نتوانست زمینه‌ نزدیکی گروه سکولار العراقیه به سایر گروه‌های شیعی عراق را فراهم سازد.
آیا علاوی رئیس پارلمان می‌شود؟
اما آنچه برای همه گروه‌های عراقی اعم از عرب و کرد مسلم به نظر می‌رسد این قضیه است که برای رسیدن به ثبات و امنیت بیشتر در عراق نیاز است تا در دولت آتی عراق و در فرآیند تقسیم قدرت همه گروه‌های عراقی شرکت داشته باشند. اما مشکل پیش‌رو تفاوت سطح توقعات است. علاوی که از ائتلاف تحت امرش براساس نتایج اولیه انتخابات پیروز شده بود داعیه‌دار پست نخست‌وزیری و تشکیل دولت جدید است اما به دنبال شکایت سایر گروه‌ها و بررسی دادگاه عالی انتخابات دو نفر از اعضای لیست وی ردصلاحیت شده‌اند و با ترور بشار حمید العقیدی یکی دیگر از منتخبان العراقیه در موصل شمار قانونی این لیست به عدد 88 نفر رسیده است اما تشکیل فراکسیون یکپارچه شیعی نیز باعث شد تا ضربه نهایی بر علاوی وارد شود و طبق قانون دیگر وی کاندیدای اول صدارت وزیران نباشد. اما با همه این رخدادها علاوی همچنان مصر است که حق تشکیل دولت جدید با شخص وی و العراقیه است. علی‌رغم انعطاف‌ناپذیری علاوی به نظر می‌رسد در واقعیت وی نیز این قضیه را پذیرفته و هدفش از بیان و تکرار مواضعش گرفتن امتیاز و سهم بیشتر از قدرت از سایر رقبا است. عبدالعادی الاحسانی یکی از اعضای بلندپایه لیست دولت قانون درخصوص جایگاه در نظر گرفته ائتلاف‌های شیعی برای العراقیه گفته است: «ما در نظر داریم در مساله تقسیم قدرت پست ریاست پارلمان را به ائتلاف العراقیه و شخص ایاد علاوی واگذار کنیم.» حال اگر سفر مالکی به کردستان را به نوعی تایید ضمنی خواسته‌های کردها که شامل حل قضیه کرکوک براساس ماده 140 قانون اساسی و گرفتن دوباره پست ریاست‌جمهوری توسط طالبانی، ارزیابی کرد، می‌توان این نتیجه را نیز گرفت که پست نخست‌وزیری از آن کاندیدای فراکسیون یکپارچه شیعیان (به احتمال زیاد نوری المالکی) خواهد شد و العراقیه نیز چاره‌ای جز ریاست بر پارلمان جدید عراق نخواهد داشت. اما با تمام این اوصاف باید همچنان منتظر اخبار و جهت‌گیری‌های جدید در میان ائتلاف‌ها و نخبگان عراقی باشیم.

آدرس لینک اینترنتی مطلب در روزنامه:

http://www.farheekhtegan.ir/content/view/9740/42/