اردشیر پشنگ

روابط بین الملل. سیاست خارجی و مسائل خاورمیانه با نگاه ویژه بر عراق

 
بارزانی و حرکت بر روی لبه تیغ
نویسنده : اردشیر پشنگ - ساعت ۳:٥٩ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۳ تیر ۱۳۸٩
 

روزنامه فرهیختگان/ پنجشنبه ٣ اردیبهشت ١٣٨٩/ صفحه ٣:

  اردشیر پشنگ: مسعود بارزانی رهبر حکومت اقلیم کردستان عراق روز گذشته با صدور بیانیه ای حملات جنگجویان پ.ک.ک به مواضع ارتش ترکیه را به شدت محکوم کرد. وی در این بیانیه حملات اخیر حزب کارگران کردستان را عامل شکست طرح آشتی جهت حل قضیه‌ کرد ذکر کرده‌ و افزوده‌ است که‌ انجام چنین عملیات‌هایی در راستای خدمت به‌ مسئله‌ کرد نیست. رهبر اقلیم کردستان اعلام کرده است که به هیچ وجه اجازه نخواهد داد تا خاک کردستان عراق به عنوان موضعی جهت حمله به همسایگان عراق مورد استفاده قرار گیرد. بارزانی همچنین از ترکیه خواسته است تا حاصل واکنش به‌ این حملات، گلوله‌ باران مناطق مرزی اقلیم کردستان نباشد چون‌ خسارات جانی و مالی فراوانی برای ساکنان این مناطق در پی داشته ‌ است.

این واکنش شدید بارزانی در نوع خود بسیار غیر منتظره و متفاوت از گذشته به نظر می رسد چراکه وی تاکنون با خویشتنداری و احتیاط در خصوص مسائل کردها در دیگر کشورها حرف زده است و حتی در سفر اخیر خود به ترکیه از تروریست خطاب کردن اعضای حزب کارگران کردستان ترکیه ابا کرد. تز سالیان اخیر بارزانی در منطقه و بخصوص برای ترکیه، حل «مسئله ترک و کرد» از طریق دیالوگ و در فضایی احترام آمیز و آشتی جویانه بوده است.

بارزانی چهره ای شاخص و یا شاید به گونه ای کاریزما در میان رهبران کرد عراقی محسوب می شود که همواره سعی نموده است نوعی حمایت معنوی و بدور از حساسیت را در قبال سایر کردها از خود نشان دهد و به همین دلیل در میان مردم و توده های کردزبان احترامی ویژه و خاص را از آن خود کرده است. اما موضع روز گذشته وی نشان از آغاز فصل جدیدی در روابط و نگاه وی و دیگر رهبران کرد عراقی در قبال پ.ک.ک را دارد.

 

وی که اخیراً از ترکیه بازدید کرده بود و دیدارهای گرمی با مقامات بلندپایه این کشور داشت سعی وافری داشته است تا در خلال سالهای رهبری خود بر حکومت اقلیم از میزان حساسیت ها و فشارهای منطقه ای بر کردستان عراق که از سوی همسایگان آن اعمال می شود بکاهد. چراکه از سال 1991 و بدنبال صدور قطعنامه شورای امنیت که شمال کردنشین عراق دارای نوعی خودمختاری شد،  این مسئله موجب حساسیت بیش از پیش همسایگان عراق که دارای اقلیت کرد هستند گردید. افزایش روزافزون قدرت این منطقه که بعد از تحولات سال 2003 عراق سیر فزونی تری بافته است بر دامنه نگرانی های همسایگان افزوده است که متعاقب آن اینان نیز فشارهای منطقه ای گسترده تری به این ناحیه وارد آورده اند.

حال بارزانی در موقعیت دشواری قرار گرفته است از یکسو وی به نوعی نه تنها رهبر کردستان عراق بلکه حامی معنوی کردها در دیگر مناطق کردنشین محسوب می شود و موضعش بر علیه پ.ک.ک می تواند به این اعتبار و احترامش خدشه جدی وارد کرده و یا حتی از سوی برخی از کردهای ترکیه متهم به خیانت شود اما از سوی دیگر افزایش تنش میان پ.ک.ک با ترکیه و نیز پژاک با ایران باعث شده است تا مرزهای اقلیم کردستان به صحنه درگیریهای طرفین تبدیل شود. و حتی بحث احتمال لشکرکشی ارتش ترکیه در محافل امنیتی و رسانه ای بین المللی فزونی یابد. که این مسئله باعث تحت الشعاع قرار گرفتن امنیت کردستان عراق و آسیب پذیری و بی ثباتی آن شود.

لذا بارزانی می خواهد از یکطرف با وارد آوردن فشار به اعضای پ.ک.ک که در بلندیهای شمال عراق و عمدتاً در رشته کوههای قندیل پناه گرفته اند اینان را وادار به خاتمه دادن به مشی مسلحانه یا کاستن از حملات نظامی به ترکها کند و از طرف دیگر هم به ترکها بقبولاند که مسائل کردهای ترکیه نه از طریق نظامی و امنیتی بلکه از راه گفتگو قابل حل است. این سیاست وی زمانی کارگر خواهد افتاد که وی بتواند تعادلی در بین این دو گروه متخاصم ایجاد کند کاری که بسیار سخت و دشوار می نمایاند و به مثابه قدم زدن بر لبه تیغی می ماند که خیلی نمی توان به عبور سالم و بی هزینه از روی آن امید داشت. حال باید بارزانی و دیگر رهبران کرد عراقی چگونه این مسیر صعب العبور را پشت سر خواهند گذاشت!

لازم به ذکر است که طی چند روز اخیر شاهد افزایش درگیریهای میان ارتش ترکیه و اعضای پ.ک.ک در شمال عراق هستیم. شدت درگیریها زمانی افزایش یافت که اعضای حزب کارگران کردستان اعلام کردند که آتش بس یکجانبه ای را که یکسال قبل تر اعلام کرده بودند را به دلیل نقض مکرر آن توسط ارتش ترکیه خاتمه خواهند داد. همزمان عبدالله اوجالان رهبر در بند حزب نیز اعلام کرد به تلاشهای خود در جهت ایجاد صلح و آشتی پایان داده است. چرا که ترکها از خود انعطاف لازم را نشان نمی دهند. اما دولتمردان ترک نیز متقابلاً اتهاماتی را به پ.ک.ک وارد می کردند. بدنبال این اعلام مواضع، حمله گروهی از جنگجویان حزب مذکور به پاسگاهی در ترکیه منجر به کشته شدن هشت سرباز ترک شد و ترکیه نیز به تلافی آن دست به شدیدترین حملات خود در سالهای اخیر زده است. و حتی برخی تحلیلگران اروپایی احتمال لشکرکشی این کشور به شمال عراق را رد نمی کنند.