ترکیه و پ.ک.ک و لزوم راه سوم/ اردشیر پشنگ

طی روزهای اخیر شاهد وقوع دور جدید درگیریهای نظامی میان نظامیان ترکیه و شورشیان پ.ک.ک در استانهای جنوب شرقی ترکیه و مناطق مرزی در شمال عراق بوده ایم. درگیریهایی که با عبور بیش از ده هزار نفر از واحدهای نظامی ارتش ترکیه به داخل خاک عراق همچنان در حال ادامه است.
عملیات قابل توجه پ.ک.ک در گسیل بیش از 240 نیروی چریک به داخل خاک ترکیه و حمله به چند پایگاه نظامی ترکیه که منجر به کشته و زخمی شدن شدن دهها نظامی ترکیه ای شد، در طول 15 سال اخیر بی سابقه بوده است؛ عملیاتی که کل تدابیر امنیتی و نظامی ترکیه در سالیان اخیر را زیر سئوال برده و ضربه ای سخت و شوک آلود به اعتبار نظامی و سیاسی فرماندهان عالیرتبه این کشور و حتی شخص نخست وزیر وارد ساخته است. در نتیجه این مساله بسیار طبیعی است که ترکیه بخواهد تا از تمامی ظرفیتهای سیاسی و نظامی خود برای حل کردن و یا حداقل وارد ساختن یک ضربه سخت علیه پ.ک.ک استفاده کند.
حضور نچیروان بارزانی در آنکار و صحبتهای وی در محکوم کردن عملیان نظامی پ.ک.ک و سپس دعوت و حضور علی اکبر صالحی وزیر خارجه ایران به ترکیه از جمله مهمترین اقدامات دیپلماتیک و منطقه ای ترکیه در قبال بحران جدید کشورش بوده است. وارد ساختن فشار بیشتر به آمریکا و اعلام مواضع وزارتخارجه این دولت مبنی بر کمک به ترکیه برای تضعیف پ.ک.ک هم اقدام دیپلمتاتیک و فرامنطقه ای ترکیه محسوب می شود؛ اقدامی که البته ترکیه خیلی نخواهد توانست بر روی آن مانور دهد چراکه این دیدگاه از دیرگاه وجود داشته است که آمریکایی ها رفتاری دوگانه در قبال مسائل ترکیه و کُردها دارند.اما از بعد سیاست داخلی دولت حاکم و شخص اردو.غان با وارد ساختن اتهاماتی به حزب صلح و دموکراسی از این گروه خواسته اند تا مواضعی شفاف در محکوم کردن و تروریستی خواندن اقدامات پ.ک.ک اتخاذ کند؛ امری که هرچند منجر به صدور بیانیه ای برای تقبیح خشونت از سوی رهبران حزب اخیر شد اما با موفقیتی برای تروریست خواندن پ.ک.ک مواجه نشد. اما در بعد نظامی به نظر می رسد اقدام ترکها بسیار شدیدتر و جدی تر باشد.
فرماندهان نظامی ترکیه اعلام کرده اند حتی اگر هزار نفر تلفات نیز بدهند اینبار تا مقر ستاد کل فرماندهی نیروهای پ.ک.ک در رشته کوههای قندیل حمله خواهند برد و تا مادامیکه رهبران این حزب را دستگیر نکنند دست از حملات نظامی خود بر نخواهند داشت. اما آیا به راستی این اهداف برای ترکیه قابل دسترس خواهد بود؟
تجربه مبارزه مسلحانه بین اعضای گروه پ.ک.ک با ارتش ترکیه در طول 27 سال اخیر موید این نکته است که هیچیک از طرفین تا به امروز نتوانسته اند طرف مقابل را با انجام اقدامات نظامی وادار به پذیرش دیدگاه و عملی شدن هدفشان کنند. در نتیجه طی دو و نیم دهه مبارزه مسلحانه در بین طرفین، تنها بر تعداد کشته شدگان و گسترش ناامنی در منطقه افزوده شده است.
ترکیه به خوبی می داند حتی اگر بتواند قندیلی که تا به امروز صعب العبور و دست نیافتنی جلوه داده را نیز تسخیر و سنگرهای پ.ک.ک را منهدم سازد اما از این طریق نخواهد توانست از قدرت ضربه زنی مسلحانه پ.ک.ک تا مادامی که این گروه از روشهای نامنظم و چریکی استفاده می کند بکاهد. این امر با توجه به جغرافیای فراخ مناطق کردنشین در ترکیه بسیار ملموس و قابل اثبات است. لذا لشکرکشی نسبتاً گسترده ارتش ترکیه به شمال عراق و رایزنی های دیپلماتیک همزمان برای مبارزه و محدود کردن پ.ک.ک، شاید پیش از اینکه ترکیه را در دستیابی به هدفش مبنی بر نابودی پ.ک.ک یاری کند عمدتاً اقداماتی نمادین و تبلیغاتی برای کاستن از فضای احساسی بوجود آمده در سطح جامعه داخلی ترکیه و کُند کردن تیغ تیز منتقدین ملی گرا باشد.
اما در سوی دیگر کارزار درگیریهای موجود، گروه پ.ک.ک قرار دارد؛ گروهی که بعد از سالها یکبار دیگر اقدامی نظامی و جدی را علیه ترکیه سازمان داده است. برای تفسیر نتیجه و چرایی و علت اقدام جدید پ.ک.ک می بایست این سئوال را مطرح کرد که آیا دست زدن به اقدامات نظامی و خشونت آمیز که همراه با جریحه دار کردن احساسات ناسیونالیستهای ترکیه ای و همراه با تقبیح بین المللی است، تا چه میزان خواهد توانست کُردهای ترکیه را به سرمنزل اهداف و حقوق خود در سرزمین آناتولی رهنمون سازد؟
هرچند پاسخ به این سئوال پیچیده تر از جواب سئوال پیشین است اما یقیناً باید تاکید کرد که عصر پیروزی گروههای هویت طلب از طریق اقدامات مسلحانه مدت مدیدی است که در جهان پایان پذیرفته است اعلام کنار گذاشتن مشی مبارزه مسلحانه توسط گروه جدایی طلب باسک در روزهای اخیر خود گواه دیگری بر این ادعاست.
سرانجام باید گفت وقتی دو طرف دعوا بجای نشستن به پشت میز و تلاش برای حل مسائل و مشکلات فی مابین از طریق دیالوگ و دیپلماسی رو به آخرین ابزار موجود یعنی نیرو و ادوات نظامی روی می آورند لذا نبایست به نتیجه چنین تقابلی برای حل اختلافات و مناقشه موجود دلخوش کرده و در انتظار تابش آفتاب صلح و ثبات در منطقه بود. بلکه نیاز است تا هم دولتمردان ترکیه و هم رهبران گروه پ.ک.ک به بازبینی روش و منش خود در قبال دیگری روی آورده و با دور کردن انگشتانشان از روی ماشه اسلحه، به راه سومی بیاندیشند؛ راهی که در آن نه ترکها بتوانند هویت و وجود ساکنان دیرین و باستانی سرزمین آناتولی را کتمان کنند و آنان را در تنگنا قرار دهند و نه کُردها از واقعیات ژئوپلتیک ترکیه و پارادایمهای جدید حاکم بر نظام بین الملل چشم پوشی کرده و به شیوه و روش مبارزات اواسط قرن بیستم به دنبال مطالبات خود باشند. راه سوم با تقویت گروههایی همچون حزب صلح و دموکراسی و تقویت نمادهای دیپلماتیک و رونق بخشیدن به دیالوگ کُرد –ترک عملی خواهد شد، راهی که هرچند طولانی و پر و پیچ و خم است اما نتایج آن پایدارتر و امنیت و صلح ناشی از آن ماناتر خواهد بود.
/ 0 نظر / 26 بازدید