بارزانی و دیپلماسی رضایت جمعی

چرایی کسب رضایت عمومی
در خصوص علت اینکه چرا بارزانی و کلاً حکومت اقلیم کردستان در مقطع زمانی فعلی به دنبال ایفای نقش میانجی برای کسب رضایت عمومی همه طرفها هستند باید گفت عوامل و دلایل مختلفی در این امر تاثیر گذارند. از یک سو کردستان عراق به دلیل تنگناهای ژئوپلتیک محصور در مرزهای خشکی و همسایگی با دولتهایی است که دارای گروههای متخاصم قومی کُرد هستند و از سوی دیگر این حکومت و بویژه شخص مسعود بارزانی چند سالی است به دنبال ترسیم یک رهبر کُرد دارای روابط حسنه با کردهای سه کشور همسایه دیگر و به نوعی ایفای نقش رهبری معنوی کُردها را داشته و دارند؛ اما این وضعیت با توجه به حضور و فعالیت گروههای کُرد متخاصم با دولتهای قدرتمند همسایه در کردستان عراق باعث در هم تنیدگی و تضاد منافع و نیروها شده است به نحوی که ترکشهای این تعارضات بطور مستقیم بدنه نحیف امنیت و ثبات سیاسی کردستان عراق را نشانه گرفته و تحت تاثیر قرار داده است. لذا بارزانی طی این سالها و بخصوص هفته ها و روزهای اخیر سعی وافری داشته تا به مثابه یک سیاستمدار منجی به دنبال حل و فصل نسبی همه این بحرانها باشد؛ به نحوی که علاوه بر کسب رضایت همه گروهها، نهایتاً بتواند بر وزن تاثیر گذاری کردهای عراقی در معادلات امنیتی و سیاسی منطقه بیافزاید.
بارزانی، ایران و پژاک
درگیریهای مرزی میان نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران و شورشیان پژاک به یکی از چالش انگیزترین مسائل تاثیرگذار بر روابط ایران با حکومت اقلیم کردستان عراق طی این چند سال اخیر تبدیل شده است درگیری که طی ماههای اخیر به اوج خود رسید و علاوه بر وارد آوردن تلفات به هر دو سو، منجر به ناامنی بیش از پیش مرزها و تیرگی فزاینده روابط ایران و کردستان عراق شد. حضور گسترده نیروهای سپاه پاسداران و عقب راندن درگیریها از داخل خاک ایران به بخشهای مرزی واقع در خاک کردستان عراق نهایتاً شرایطی فراهم ساخت تا طرفین گزینه های دیگری را برای حل مناقشه موجود پیگیری کنند.
اعلام آتش بس از سوی پژاک و درز برخی اخبار مبنی بر مذاکره میان ایران با وساطت مقامهای عراقی حاکی از آن بود که این گروه شورشی حداقل تا اطلاع ثانوی اقدام به انجام عملیات نظامی و تروریستی در داخل خاک ایران نخواهد کرد و تحرکات خود را در ایران متوقف خواهد کرد.
پس از حضور بارزانی در تهران و بخصوص در کنفرانس مطبوعاتی که بعد از دیدار وی با علی اکبر صالحی برگزار شد مشخص گردید که تلاشهای دیپلماتیک بارزانی برای حل مساله پژاک تاثیرگذار بوده است. در همین زمینه وزیر امورخارجه ایران ضمن ابراز رضایت از حضور بارزانی در تهران در خصوص مساله پژاک گفت: «با مدیریت خوب آقای بارزانی توانستیم موضوع گروهک تروریستی پژاک را به خوبی پیش ببریم و در حال حاضر مرزهای اقلیم کردستان عراق با ایران امن است. وی افزود:‌ آقای بارزانی این قول را داد که از این به بعد بهترین مرزها را داشته باشیم تا مردم به‌راحتی تردد کنند و شاهد هیچ گونه ناامنی نباشیم.» بارزانی هم در این زمینه چنین گفته بود: «مساله پژاک خاتمه یافته است و امیدواریم در مرزها شاهد امنیت کامل باشیم و هیچ مشکلی رخ ندهد.» این اظهار نظرها و سپس روی دادن نخستین دیدار بارزانی با آیت الله خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی همه و همه حاکی از افزایش رضایت ایرانیان از نقش و تلاشهای میانجی گرایانه بارزانی بطور خاص و کُردهای عراق بطور عام است. مطمئناً تلاش بارزانی برای واداشتن پژاک برای ورود به فاز سیاسی به جای نظامی باعث کاهش تنشهای مرزی و در نتیجه افزایش رضایت ساکنان دو سوی این منطقه خواهد شد.
بارزانی، ترکیه و پ.ک.ک
حمله بی سابقه پ.ک.ک به چند پایگاه نظامی ترکیه و کشته و زخمی شدن دهها نظامی ترک در ابتدای ماه گذشته که در طول 15 سال اخیر نمونه مشابهی نداشته است باعث فرورفتن ترکیه در بحران امنیتی جدی و زیر سئوال رفتن تلاشهای چندین ساله حزب حاکم برای حل مساله کُرد شد. یکی از بدیهی ترین پیامدهای حمله پ.ک.ک، لشکرکشی نظامیان ترکیه بسوی مرزهای شمالی عراق و بمباران گسترده تر رشته کوههای قندیل بود. عبور نظامیان ترک از مرز عراق نیز بعد از چند سال دوباره رخ داد. اما همانطور که طی سه دهه اخیر ثابت شده است نظامی گری راه حل مساله کرد در ترکیه و مهار حزب کارگران کردستان ترکیه نمی باشد. هرچند از سوی دیگر هم می توان گفت برای پ.ک.ک هم در عصر جدید دیگر مبادرت ورزیدن به شیوه های چریکی و مسلحانه خیلی نخواهد توانست کُردهای این کشور را به خواسته هایشان برساند. مجموعه این عوامل که باعث شکنندگی روابط آنکارا –اربیل و ناامنی در مرزهای شمالی عراق شده بود باعث شد تا در فاصله کمی از حضور نچیروان بارزانی در ترکیه، مسعود بارزانی هم در جهت کاستن از سطح تنش و حجم درگیریهای مسلحانه راهی آنکارا شود. در مذاکراتی که بارزانی با اوغلو و عبدالله گل داشته است مساله پ.ک.ک و لزوم کنار گذاشته شدن مشی مسلحانه اصلی ترین اشتراک نظر طرفین بوده است. هرچند ترکها فشارهای مضاعفی را وارد می سازند تا کردستان عراق را از وضعیت بی طرفی و حتی کمکهای احتمالی به پ.ک.ک خارج سازند. در همین زمینه همانطور که فلک الدین کاکه ای مشاور رئیس اقلیم کردستان عراق گفته است بارزانی از یکطرف از طریق مذاکره فشار خود را بر «پ.ک.ک» افزایش داده است، تا این حزب را متقاعد سازد از جنگ خود علیه ترکیه دست بردارد و از طرف دیگر در سفر خود به آنکارا نیز تلاش میکند حکومت «رجب طیب اردوغان» را راضی کند تا از درگیری با پ.ک.ک دست بردارد چرا که تنش میان «پ.ک.ک» و دولت ترکیه تأثیر منفی بر روابط میان اربیل و آنکارا و شرایط امنیتی اقلیم کردستان خواهد گذاشت.
چشم انداز پیش رو
به نظر می رسد تلاش بارزانی برای بکارگیری دیپلماسی فعالانه رضایت جمعی حداقل در ماههای اخیر تا حدود زیادی کارگر افتاده است چراکه اکثریت گروههای درگیر در مسائل و مناقشات قومی و مرزی پیرامون کردستان عراق از نحوه میانجی گری و تلاشهای او ابراز رضایت کرده و نسبتاً راضی هستند. حتی مراد کارایلان رهبر فعلی پ.ک.ک در اظهار نظری رسانه ای از تلاشهای بارزانی تشکر کرده است. استقبال گرم مقامات ایرانی و نیز ترکیه ای و همچنین دیدار بارزانی با روسای حزب صلح و دموکراسی در ترکیه حاکی از آن است که می توان تاکتیک فعلی وی برای کاستن از تنشها و سوءتفاهمات و حتی بدگمانی های دولتهای قدرتمند همسایه کردستان عراق را تا حدود زیادی موفق ارزیابی کرد؛ اما این موفقیت کنونی با توجه به باقیماندن مشکلات ساختاری موجود اگر با حرکتهای اساسی سیاسی و دیپلماتیک دیگر همراه نشود خیلی مانا باقی نخواهد بود.
/ 0 نظر / 15 بازدید