کرکوک انبار باروتی در آستانه انفجار / اردشیر پشنگ

ابتکار عمل در دست مالکی!

در همین زمینه بارزانی و طالبانی در صلاح الدین اربیل جلسه ای برگزار کرده اند تا در این خصوص تدابیر واحدی اتخاذ کنند تدابیری که با اقدامات مالکی اینک ابتکار عمل آن در دست کُردها نبوده و این نخست وزیر است که در چینش مهره ها در «صفحه شطرنج کرکوک» یک حرکت از کُردها جلوتر است! و لذا کُردها به نوعی در مقابل عمل انجام شده قرار گرفته و مجموعه اقدامات آنها کاملاً واکنشی خواهد بود و مشخص نیست تا چه میزان می تواند باعث گرفتن ابتکار عمل از دست نوری مالکی شود!

یکه تازی مالکی در سکوت اعراب

اما نکته قابل توجه دیگر درباره تحولات هفته ها و روزهای اخیر کرکوک سکوت معنی دار سایر گروههای سیاسی عراقی در این خصوص است، سکوتی که مالکی از آن به عنوان نشانه رضایت آنها از سیاست های تهاجمی اش در قبال مساله کرکوک تفسیر می کند و کُردها را نیز از اینکه آنها را همراه و پشتیبان خود بدانند بیش از پیش ناامید کرده است. در حقیقت یکی از مهمترین اهداف مالکی در اتخاذ سیاست تهاجمی در قبال کُردها در کرکوک تحت الشعاع قرار دادن انتقادات سایر احزاب عربی از خود در سایه گستراندن یک مناقشه عربی –کُردی است. مالکی با این کار بدنبال ساخت نقش قهرمانی ملی در برابر تجزیه طلبی در کشور است هدفی که دست کم تا به امروز برای او موفقیت آمیز بوده است و صدای انتقاد مخالفینش از جمله «مقتدی صدر»، «ایاد علاوی»، «صالح مطلگ» و «عمار حکیم» را خاموش کرده است.

انتخابات محلی و پارلمانی هدف دوم مالکی

اما هدف میان مدت مالکی از اقدامات انجام داده را می توان نوعی برنامه ریزی و تلاش جهت تاثیرگذاری در دو انتخابات شوراهای محلی در کرکوک و سپس انتخابات پارلمانی 2014 ارزیابی کرد چرا که مالکی به خوبی می داند اینک اکثریت جمعیتی کرکوک از آن کردها است و دیگر بسیار محال خواهد بود کُردها اشتباه فاجعه بار انتخابات 2010 را تکرار کرده و با چند لیست رقیب در کرکوک شرکت کنند؛ در نتیجه حضور نیروهای دجله باعث تقویت اعراب و دیگر اقوام غیر کرد ساکن کرکوک و گسترش فعل و انفعالات سیاسی آنها خواهد شد در همین زمینه می توان تشکیل چند گروه سیاسی در کرکوک از جمله جنبش سیاسی «فجر» که گروهی عربی است اشاره کرد.

اما در باب انتخابات پارلمانی آتی عراق که کمتر از 15 ماه دیگر برگزار خواهد شد یک نکته ظریف دیگر نیز وجود دارد و آن این است که مالکی در رقابت میان گروههای عربی می خواهد ائتلاف العراقیه را در این منطقه به نفع خود تضعیف کند. مالکی انتخابات پیشین را با اختلاف دو رای به ایاد علاوی واگذار کرد و اگر علاوی می توانست سایر گروهها را به تشکیل کابینه همراه خود کند اینک تنها سایه ای از مالکی در قدرت عراق باقی مانده بود لذا در استانی که 6 کرسی از 12 کرسی آن از آن العراقیه بوده است حمایت از گروههای سیاسی عرب در این منطقه نه تنها باعث تقویت آنها در برابر کُردها می شود بلکه می تواند آنها را در رقابت «درون عربی» عراق نیز در کنار مالکی قرار دهد تا همچنان قدرت را برای دوره چهار ساله دیگری در دستان خود قبضه کند!

چشم انداز پیش رو

برای آنکه چشم انداز پیش رو را ترسیم کنیم کافی است تنها چند برگی از تاریخ معاصر عراق را وروق زنیم و در آن می بینیم بر سر مساله کرکوک هیچگاه کُردها در بدترین وضعیت ممکن در دوران بعث هم کوتاه نیامده و لذا اینک نیز کوتاه نخواهند آمد همچنین در همین ورق زدن های تاریخ عراق در می یابیم از 1960 بدینسو تمامی دولت های حاکم بر عراق با هر مرام و شعاری، بر اساس اصل واقعگرایی حاکم بر سپهر سیاسی این کشور و عدم اعتماد به کُردها از هیچ اقدامی جهت تغییر چهره هویتی کرکوک از طریق اعمال سیاست های تعریب، ترحیل و زمین های سوخته فروگذار نکرده اند و با توجه به باقی ماندن منطق رئالیستی در عرصه قدرت عراق جدید و ترس شدید حاکمیت این کشور از تجزیه شدن کشور بدست کُردها این دولت نیز از هر اقدام ممکنی برای جلوگیری از الحاق این استان نفت خیز به حکومت اقلیم کردستان عراق کوتاهی نخواهد کرد.

حال مصاحبه های خبری تند و مانورهای تبلیغاتی غیر قابل انعطاف طرفین از یکسو و مملو شدن این استان و دیگر مناطق مورد مناقشه کُردی –عربی از نیروهای نظامی دو طرف (ارتش – پیشمرگه ها) از سوی دیگر بیانگر آن است که چنانچه رهبران عراقی نخواهند و نتوانند بر سر میز مذاکره فرمول مورد توافقی را برای حل این مساله و چگونگی اجرایی کردن ماده 140 قانون اساسی بیابند کرکوک به مثابه یک انبار باروت در آستانه انفجار خواهد بود که هر آن ممکن است منفجر شده و ترکش های آن بسیاری از دستاوردهای یک دهه اخیر عراقی را با خطری جدی مواجه ساخته و این کشور را وارد یک جنگ داخلی با نتیجه ای نامشخص کند تنش و جنگی که با توجه به اهمیت فوق العاده کرکوک و تاثیر آن بر ترتیبات امنیتی منطقه ای، قطعاً محصور در مرزهای داخلی عراق نخواهند ماند و منطقه بحران زده خاورمیانه را بیش از پیش در بحران غرق خواهد کرد!

/ 1 نظر / 10 بازدید
سجاد

کردها خوب می دانند که که بدست گرفتن کرکوک یعنی کسب قدرت سیاسی و اقتصادی چرا که مقوله نفت در این منطقه می تواند در آینده اقلیم بسیار تاثیر گذار باشد و حتی تلاش های ناتمام کردها در راستای استقلال کامل به واقعیت مبدل سازد .