فاضل میرانی: روابط سیاسی ما با ایران، بیشتر از ترکیه است

جناب میرانی هرچند طبیعی و بدیهی است که هیچ کشور همسایه ای به اندازه ایران با کردستان عراق پیوند و اشتراکات متعدد نداشته باشد و خود شما نیز به روابط گسترده و دوستانه جمهوری اسلامی ایران و حکومت اقلیم کردستان عراق اشاره کردید و پیشینه جامعی را هم در این خصوص ذکر کردید اما با این حال به نظر می رسد هنوز ظرفیت های خالی بسیاری در حوزه های مختلف بین دو طرف وجود دارد که در زیر سایه ی نوعی عدم اعتماد کافی متقابل قرار گرفته است و این فضا به مانعی برای گسترش بیش از پیش این روابط تبدیل شده است، همین امر پیامدهای متعددی نیز به دنبال داشته است بطور مثال به نظر می رسد فضای مذکور باعث شده است تا در موازنه روابط میان اقلیم کردستان عراق با ترکیه و ایران کفه رابطه آنکارا –اربیل سنگین تر از کفه روابط تهران –اربیل شود دیدگاه و تحلیل شما در این خصوص چیست؟

 

دیدگاه شما بطور کلی درست است اما می بایست میان دو عرصه سیاسی و اقتصادی تفاوت قائل شویم در حقیقت همین حالا هم روابط سیاسی ما با جمهوری اسلامی بیشتر از روابط سیاسی مان با ترکیه است. اما روابط اقتصادی مان متفاوت است چون حجم و گستره حضور ترکیه در کردستان عراق بسیار بیشتر از ایران است و موقعیت ترکیه به عنوان یک پل واسطه میان ما و اتحادیه اروپا هم در این مساله تاثیر بسزایی داشته است اما در کل ما سعی کرده ایم که با همه همسایگان روابط خوبی داشته باشیم در قبال ترکیه بیشتر روابط اقتصادی ما هست که به چشم می آید. اینک تبادلات تجاری ما با جمهوری اسلامی ایران از سطح شش میلیارد دلار در سال گذشته است در حالیکه حجم مبادلات تجاری ما و ترکیه بیش از 11 میلیارد دلار در سال است این در حالی است که رابطه اقتصادی و تجاری ما با جمهوری اسلامی ایران بسیار قدیمی تر و دیرپاتر از ترکیه بوده است یعنی در یک دوره ای ما هیچ تبادلاتی با ترکیه نداشتیم. یکی از مهمترین دلایلی که باعث افزایش و گسترش سریع روابط تجاری و مبادلات اقتصادی میان و ترکیه شده است مساله نفت و گاز در اقلیم کردستان عراق و حضور گسترده تر شرکت های ترکیه ای در این بخش است.

یک عامل دیگر که باعث شده است روابط ما و ایران کمتر به چشم بیاید عدم پوشش رسانه ای و تبلیغاتی مناسب است چرا که بعضی از همکاری های اقتصادی میان و جمهوری اسلامی چندین سال است به خوبی در حال اجرا است اما این همکاریها را رسانه ها خیلی پوشش نداده اند و به همین دلیل در بین افکار عمومی اینگونه به ذهن متبادر می شود که ارتباطات اقتصادی ما کم است در حالیکه اینگونه نیست. در حالیکه همین رسانه ها، سرمایه گذاری ها و حضور ترکیه در حوزه نفت و گاز کردستان عراق را به دلیل اختلافات ما و بغداد و شاید به دلیل دامن زدن به آن پررنگ پوشش داده و به آن می پردازند و تصویری که این رسانه ها ایجاد کرده اند اینگونه است که علاقه ما برای داشتن رابطه با ترکیه بیشتر از علاقه ما برای داشتن همین رابطه با ایران است اما من اینک یکبار دیگر تاکید می کنم که ما نه بخاطر ترکیه رابطه مان را با ایران محدود خواهیم کرد و نه بخاطر ایران به کاهش روابط با ترکیه دست خواهیم زد چون ما منافع مشترک با هر دوی این کشورها داریم ترکیه و ایران دو کشور بزرگ و قدرتمندی هستند که دارای جمعیت کُرد نیز می باشند کُرد عراق هم از نظر تاریخی دارای روابط و پیوندهای دیرینه با هر دو کشور است بخصوص با ایران زبان، دین مشترک، فرهنگ و تاریخ مشترک طولانی مشترک داریم.

ما در حکومت اقلیم کردستان عراق بطور عام و در حزب دموکرات اقلیم کردستان بطور خاص و بر اساس اهدافی که در آخرین کنگره آن تعیین کردیم بدنبال آن هستیم تا با همسایگانمان روابط خود را گسترش دهیم و تبدیل به یک پل دوستی و عامل افزایش روابط میان این کشورها با دیگر مناطق عراق شویم و تلاش ما این است که هم بصورت ارتباط مستقیمی که با دیگر کشورها داریم و هم به عنوان یک حلقه واسطه میان کشورها یک نقش مثبت را ایفا کنیم. یعنی اگر زمانی مساله کُرد یکی از دلایل بروز تنش و جنگ میان ایران و عراق بود ما اینک می خواهیم کُرد تبدیل به عامل دوستی و روابط مستحکم تر بین این دو کشور همسایه شود به عبارتی دیگر خواهان آن هستیم که نگاه سنتی و کلاسیک به کُردها در روابط بین الملل و منطقه را تغییر داده و کردهای عراق را تبدیل به یک بازیگر با نقش مثبت کنیم.

 

در بخش اقتصادی که اشاره کردید مساله دیگر عدم حضور جدی ایران در سرمانیه گذاری های زیربنایی در کردستان عراق است به راستی چرا سهم ایران در این حوزه کم است؟ این امر تا چه میزان بدلیل کم کاری ایرانی ها و جدی نگرفتن بازار و موقعیت اقتصادی کردستان عراق و تا چه میزان به دلیل فراهم نبودن شرایط توسط حکومت اقلیم کردستان است؟ مشکلاتی که از سوی دو طرف در این مورد وجود دارد چیست؟

 

ما هیچ مشکلی نداریم و مشکلی اگر وجود دارد از طرف ایرانی ها است از جمله اینکه شرکت های خوب و قدرتمند ایرانی به کردستان عراق نیامده و نمی آیند چون بسیاری از شرکت های ایرانی که آمده اند ما قراردادهای خوبی با آنها امضا کردیم اما پروژه هایی که آنان به دست گرفتند یا اصلاً انجامش ندادند یا نیمه کاره رها کردند و یا کیفیت لازم را نداشت. یعنی شرکت هایی که آمدند قدرت انجام تعهداتی که بر عهده گرفتند را نداشتند و بیشترشان به ایران بازگشتند و ما مقامات جمهوری اسلامی را از این مساله با خبر کردیم در همین زمینه در این سفر وزیر راه و مسکن ما با همتای ایرانی اش جلسه خوبی داشتند و توافق کردند که شرکتهای درجه یک و قوی تری از ایران به کردستان عراق بروند. البته این به معنای ضعیف بودن همه شرکت های ایرانی نیست چرا که بطور مثال ما برخی پروژه های مهم اقتصادی را به شرکتهای ایرانی واگذار کرده ایم مانند پروژه آب عقره که ارزش آن معادل 40 میلیون دلار است. ما انتظار داریم شرکت ایرانی کار را با کیفیت خوبی به انجام برساند تا در پروژه های دیگر و مناقصه های مهمتر ما اولویت خود را به طرف های ایرانی بدهیم اما طبیعی است اگر کیفیت کارش مناسب نباشد دیدگاه ما در اولویت بندی ها در مناقصات نیز متفاوت خواهد شد اما لازم است تاکید کنم در حالت برابر ما علاقه داریم شرکت های ایرانی نسبت به دیگر شرکت ها در پروژه های مهم کردستان عراق حضور پیدا کنند. ما در مسائل مختلفی همچون آب، تونل، سد سازی، پل سازی نیازمند حضور شرکتهای متخصص و قوی هستیم. مجدداً از جمهوری اسلامی میخواهم شرکت های قوی و توانمند خود را به اقلیم کردستان عراق اعزام کند و همچنین تخصص و توانایی آنها را ضمانت کند.

 

یکی از مسائلی که در سالهای اخیر باعث دامن زدن به نوعی بی اعتمادی و نگرانی در بین مقامات جمهوری اسلامی ایران نسبت به کردستان عراق شده است به مسائل امنیتی و بخصوص مرزی باز می گردد حضور گروهها و احزاب کُرد مخالف جمهوری اسلامی در آنجا از جمله عوامل تشدید کننده این نگرانی ایرانی ها بوده است، در سال گذشته شاهد تلاشهای آقای مسعود بارزانی رهبر حکومت اقلیم کردستان عراق در این زمینه بوده ایم که این تلاشها توانسته است به صورت نسبی امنیت و آرامش را به مرزهای مشترک بازگرداند اما به رغم این اقدامات همچنان ایرانی ها در پس نگاه خود به کردستان عراق این نگرانی را دارند شما چشم انداز مسائل امنیتی و مرزی مشترک میان ایران و کردستان عراق با توجه به حضور برخی گروههای کُرد مخالف جمهوری اسلامی در آنجا و تاثیر آن بر کل روابط دو جانبه را چگونه ارزیابی می کنید؟

 

در این زمینه باید تاکید کنم که یک اصل برای ما وجود دارد و آن این است که ما همواره امنیت مرزهای مشترک با جمهوری اسلامی ایران را امنیت خود می دانیم و همانطور هم که پیش از این اشاره کردم ما دنبال آن هستیم که نقشی مثبت در منطقه ایفا کنیم ما استقبال می کنیم در زمانی که قدرت را در آنسوی مرزهای ایران در دست داریم با ایران در زمینه تامین امنیت مرزها همکاری کنیم لذا همیشه در خصوص مسائل امنیتی با جمهوری اسلامی ایران گفتگوهای مداوم داشته ایم و در این زمینه یک کمیته اختصاصی نیز داریم. طی این چند سال بغیر از مسائل موجود میان جمهوری اسلامی و گروه پژاک که ارتباطی با ما ندارد هیچ رخداد قابل توجه امنیتی در مرزهای مشترکمان مشاهده نشده است.

مساله دیگر به اپوزیسیون کُرد ایرانی (گروههای کُرد مخالف انقلاب اسلامی) باز می گردد این گروهها خود به دو بخش متفاوت قائل به مشی سیاسی و یا مشی مسلحانه تقسیم می شوند بخشی از آنها مانند حزب دموکرات قائل به فعالیت سیاسی هستند و اصلا بدنبال ایجاد ناامنی و فعالیت مسلحانه در ایران نیستند آنها خود را ایرانی دانسته و بدنبال ایجاد آشوب که هم به وطن و هم به هموطنانشان آسیب و ضرر می رساند نیستند. حکومت جمهوری اسلامی هم از روندی که این گروهها (عدم فعالیت مسلحانه) در پیش گرفته اند نسبتاً راضی است و این باعث شده است تا نوعی ثبات و امنیت برقرار شود. اما بخش دیگر به مساله "پژاک" باز می گردد که به عقیده من این مساله نیز قابل کنترل است در این خصوص ما تنها می توانیم در بخش اندکی کار کنیم اما بخش عمده دیگر بر عهده خود جمهوری اسلامی است که می تواند در سایه روابط دوستانه اش با احزاب کُرد در ترکیه و عراق مساله را حل کند همانطور که اشاره کردید اقدامات مثبتی در این زمینه شده است و حال می بایست این اقدامات با تداوم خود منجر به ایجاد ثبات و امنیت بیش از پیش منطقه شوند.

 

از زمان برقراری نوعی خودمختاری نسبی در شمال عراق و بخصوص وقتی که حکومت اقلیم کردستان بطور رسمی در عراق جدید تاسیس شد شاهد افزایش روابط و رفت و آمدهای مردم دو سوی مرز بوده ایم در چند سال اخیر حتی نوعی استقبال مردم غیر کُرد ایرانی برای سفر به کردستان عراق را هم شاهد هستیم ارزیابی شما در خصوص روابط غیر رسمی شهروندان دو سوی مرز با یکدیگر چیست و چه راهکارهایی برای برطرف کردن برخی مشکلات موجود و نیز ارائه و ایجاد تسهیلات بیشتر و گسترش ارتباطات اجتماعی و فرهنگی مردم ایرانی و عراقی (کُرد) دارید؟

 

ما این روابط میان ملت کردستان عراق و مردم کردستان ایران را نوعی رابطه خویشاوندی و فامیلی می دانیم که حتی فراتر از مرزهای ترسیم شده سیاسی و محدودیت های دولت های وقت بر سر کنترل آن بوده ایم و به خوبی می دانیم که مرزهای سیاسی هم نتوانسته است این ارتباطات خویشاوندی را تحت الشعاع خود قرار دهد. حتی در زمانی هم که مرزهای ایران و عراق بسته بود و دولتهای مذکور می خواستند مانع از ارتباط ساکنان دو سوی مرز شوند با آن شرایط سخت هم، مردم کُرد از راههای غیر رسمی و بصورت قاچاق به دیدار اقوام خود در دو سوی مرزها می رفتند این ها مربوط به گذشته است و خوشبختانه اینک با باز بودن مرزها و روابط خوب میان ایران و کردستان عراق، مردم با راحتی و آسایش بیشتری بصورت قانونی تردید و سفر می کنند. در اینجا باید از جمهوری اسلامی ایران تشکر کنیم که مرزهای مشترکش با کردستان عراق و بخصوص مناطق مرزی مشترک را در حاجی عمران، پنجوین، مریوان، باشماق و پرویز خان به مانند یک مرز رسمی بین المللی مورد شناسایی خود قرار داده است اینک با پاسپورت و به راحتی سفر شهروندان دو طرف امکانپذیر است و باید بگویم که جمهوری اسلامی ایران نخستین کشوری بود که در اربیل و سلیمانیه کنسولگری هایش را افتتاح کرد و روابط رسمی را با حکومت اقلیم کردستان عراق ایجاد نمود و این را ما به عنوان نوعی پشتیبانی جمهوری اسلامی از حکومت اقلیم کردستان عراق تفسیر می کنیم چرا که این اقدام در گشایش کنسولگری توسط دیگر کشورها تاثیر مثبت داشت.

 

نوع نگاه مردم کُرد عراقی برای سفر به ایران در قیاس با ترکیه و دیگر کشورهای منطقه چگونه است؟

 

در خصوص کیفیت و کمیت سفر مردم به دو سوی مرز هم باید بگویم اینک مردم ما رو به ایران آورده اند چرا که بخش قابل توجهی از مردم کُرد عراقی زبان فارسی را به راحتی صحبت می کنند و یا حداقل می فهمند. قیمتها و هزینه ها در ایران برای ما کمتر و مناسب تر است لذا استقبال کردهای عراقی از سفر به ایران بسیار بیشتر و خوشایندتر از سفر به ترکیه، کشورهای عربی و یا مناطق عرب نشین عراق است در نتیجه روابط اجتماعی، علمی و کاری بیشتری هم بین شهروندان دو سوی مرزها برقرار شده است در همین زمینه می بینیم تعداد قابل توجهی از دانشجویان و اساتید ما در ایران مشغول ادامه تحصیل و انجام تحقیقات علمی هستند و برخی از مردم ما در ایران به کارمندی و یا کار در کارخانجات ایرانی مشغول هستند بخش قابل توجهی هم برای سیاحت و گردشگردی وارد ایران می شود و بخشی دیگر نیز برای استفاده از توان بالای پزشکی ایران و درمان بیماری هایشان به ایران می آیند. 

 

 اما به رغم این استقبال کُردهای عراقی و نیز شهروندان ایرانی برای سفر به دو سوی مرزهای مشترک، تعداد پروازهای هوایی موجود چندان قابل توجه نیست نظر شما در این باره چیست؟

 

کاملاً اشاره صحیحی کردید به همین دلیل ما خواهان گسترش راههای ارتباطی هستیم بطور مثال ما خواهان افزایش تعداد پروازهای موجود میان کردستان عراق و تهران هستیم در حال حاضر میان تهران و اربیل هفته ای یک پرواز وجود دارد در حالیکه میان کردستان عراق با امان پایتخت اردن هفته ای 11 پرواز، با دوبی هفته ای 9 پرواز و با ترکیه هفته ای 8 پرواز انجام می شود پس قطعاً یک پرواز با توجه به علاقه و خواست مردم و روابط خوب ما با ایران میان اربیل و تهران به هیچ عنوان کافی نیست. همچنین مایلیم خطوط پروازی میان اربیل و ارومیه نیز برقرار گردد چون خیلی از کارهایی که مردم کُرد عراقی دنبال انجام آن در تهران هستند در ارومیه و دیگر شهرهای مرزی نیز قابلیت عملی شدن دارد. لذا ما دنبال افزایش تعداد پروازها بصورت پروازهای روزانه هستیم. شاید گفته شود هرچند پروازها کم است اما سفرهای زمینی گسترده است اما باید تاکید کنم با توجه به کوهستانی بودن بیشتر مرزهای مشترک شاهد آن هستیم در طول زمستان با بارش شدید برف عبور و مرور کم و یا گاهی بسته می شود. بطور مثال میان حاجی عمران و پیرانشهر، میان تبریز و مرند و یا زنجان و تاکستان یخبندان می شود و مردم  نمی توانند به راحتی با وسیله نقلیه زمینی از کردستان عراق به سمت ایران و پایتخت آن رفت و آمد کنند. همچنین لازم به ذکر می دانم که بگویم در کل روابط اجتماعی میان دو طرف خیلی خوب است و به راستی بیشتر مردم کُرد عراقی که بنا به دلایل مختلفی به ایران سفر کرده اند در بازگشتشان به کردستان از برخورد خوب مسئولان ایرانی و مردم خونگرم این کشور رضایت دارند.

ادامه دارد ...

 

گفتگو: اردشیر پشنگ                      

عکس: عباس امیری

/ 2 نظر / 8 بازدید
سجاد

مصاحبه ای کلاسیک و موشکافانه بود البته آقای فاضل میزایی و حزب متبوعش به قدرت ایران پی برده و ان شاء همینطور صادق بمانن .

افسانه

گفتگوی جالب و مفیدی بود...به خصوص با قلم زیبای شما...اما انتهای بخش دوم نوشتید: ادامه دارد!!!! مگه این مصاحبه دو بخش بیشتر نیست؟ هر چی جستجو کردم بخش سومی ندیدم من؟...