محمد حاجی محمود (1): خواهان حضور بیشتر ایران در کردستان عراق هستیم

به عنوان نخستین سئوال شما به عنوان دبیرکل حزب سوسیالیست دموکرات کردستان عراق و کسی که چند دهه سابقه مبارزه سیاسی و پیشمرگه ای علیه نظام بعثی داشته و در این بین نیز ارتباطی دوستانه با ایران را داشته است چه دیدگاه و نگاه کلی در خصوص جمهوری اسلامی ایران و بصورت کلان تر ایران دارید؟

ارتباط میان کُردها و جمهوری اسلامی ایران هم عمر با وقوع انقلاب اسلامی است و لذا رابطه ای نسبتاً جدید محسوب می شود اما ارتباط میان کُرد و ایرانی یک ارتباط گسترده و تاریخی محسوب می شود این ارتباطات هم شامل نقاط مشترک و مختلفی در عرصه های فرهنگی، اجتماعی و تاریخی بر اساس اشتراکات نژادی و هویتی بوده است که در پایان دهه 1970 و پیروزی انقلاب اسلامی این ارتباطات و عرصه ها متنوع تر و بعضاً متفاوت تر نیز شد و ارتباطات گسترده و مستحکم در عرصه های سیاسی، نظامی و امنیتی نیز به موارد پیشین افزوده شد. در دهه 1980 هم دو طرف دارای یک دشمن مشترک بنام صدام حسین و حزب بعث بودند و همین مساله باعث شد تا رزمندگان جمهوری اسلامی ایران و پیشمرگان کُرد عراقی در یک سنگر قرار گیرند و اقدام به جانفشانی ها کرده و در این راه شهیدانی نیز تقدیم کردند و خون مشترکی نیز ریختند. لذا تجربه جنگ و همکاری دو طرف مهمترین بخش از میان اشتراکات طرفین در دهه های اخیر بوده است.

بنده مشغول نگارش کتابی در خصوص تاثیر جنگ ایران و عراق بر مساله کُرد در عراق هستم و تز محوری این کتاب بر این نکته استوار است که وقوع جنگ و حمایت های ایران منجر به احیای مجدد جنبش کُردهای عراقی که پس از امضای معاهده 1975 دچار افول شدیدی شده بود، گشت و البته در مقابل کُردها هم یک متحد قابل توجه ایران برای تاثیرگذاری و وارد ساختن فشار بر عراق در جبهه های شمالی و غربی بودند، دیدگاه شما در این باره چیست؟

در دهه 1980 حمایت های ایران از جنبش کُرد کاملاً تاثیر گذار بود اما این جنبش از دهه 1970 آغاز شده بود و از 1976 به بعد هم این جنبش همچنان ادامه داشت اما تاکید می کنم که پیروزی انقلاب اسلامی یک نفس تازه برای قیام و جنبش کُردهای عراقی بود و حمایت های چندی در بخش های نظامی، مالی، لجستیکی و پزشکی از پیشمرگان کُرد مبارز انجام پذیرفت که اینها نیز به نوبه خود باعث تقویت پیشمرگان علیه رژیم بعثی می شد.

آنگونه که پیداست به رغم اشتراکات گسترده ای که میان ایران و کردهای عراقی وجود دارد و شما نیز بدانها اشاره کنید اما این سطح روابط بسیار عالی نبوده و ظرفیت های خالی بسیاری وجود دارد، شما علت این امر را چه می دانید؟

کاملاً این درست است و ما بارها با برادران ایرانی خود در این خصوص صحبت کرده ایم چون ما زمینه های همکاری گسترده ای داریم از طرفی هم اشتراکات بسیار فرهنگی، اجتماعی، جغرافیایی، سیاسی و تاریخی نیز داریم همانطور که اشاره کردم ما در سنگرها و جبهه مشترک علیه صدام شهدای بسیاری داشته ایم. و همین ریخته شدن خونها  در راه هدفی مشترک خود به تنهایی و فارغ از دیگر اشتراکاتمان، باعث کمرنگ شدن و محو شدن هر مرز و عامل متمایز کننده دیگری می شود لذا انتظار داشتم پس از وقوع قیام 1991 کُردها و آزادسازی کردستان عراق و نیز پس از دوران سقوط صدام، جمهوری اسلامی ایران حضور بیشتری از قبل و در تیجه حمایت های بیشتری از ما می کرد ما دارای صدها کیلومتر مرز مشترک نیز هستیم و بسیاری از مردمان دو سوی مرزهای ما دارای نسبت های فامیلی نزدیک به هم هستند و این را می توانیم در میان مردم مریوان با حاجی عمران، باشماق با  تویله، میان نوسود با بیاره، میان سرپل ذهاب و قصرشیرین با خانقین و ... مشاهده کنیم.

بنا به این دلایل متعدد ما همواره از جمهوری اسلامی خواسته و می خواهیم بیش از هر کشور دیگری در عرصه های مختلف سازندگی، سرمایه گذاری، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در کردستان عراق حضور داشته باشد و نمی بایست با وجود همه این علایق و اشتراکات کشور دیگری جای ایران را می گرفت اما اینک ترکیه با ما دارای تعاملات و ارتباطات اقتصادی بیشتر و بهتری است بطور مثال شرکتها و سرمایه گذاری های آنان در کردستان عراق دو برابر ایران است. هرچند هم اینک روند بهتری از قبل میان ما و ایران در این زمینه ها وجود دارد اما تا دستیابی به نقطه مطلوب فاصله داریم.

حال با این اوصاف به نظر شما تا چه میزان این عدم عملی شدن ظرفیت ها ناشی از عدم توجه کافی ایران به کردستان عراق و جدی نگرفتن بازار موجود در آنجا است و تا چه میزان ناشی از نارسایی و مشکلات موجود در خود اقلیم کردستان عراق است؟

مطئمناً نارسایی ها از سوی هر دو طرف است اما شما باید این واقعیت را در نظر بگیرید که کردستان عراق تنها دو دهه است که تجربه ایجاد نوعی دولت محلی را در شمال عراق کسب کرده است و در این زمینه کاملا نوپا و در ابتدای راه است همچنین توانمندی های ما کم بوده است اما ایران یک دولت قدیمی، قدرتمند و دارای امکانات بوده و هست و لذا باید گفت بار قصور کافی نبودن رابطه بیشتر بر شانه های ایران سنگینی می کند تا ما. و انتظار داریم ایران اقدامات جدی تر و حضور فعالانه تری را داشته باشد و مطمئناً ما نیز شرایط را بهتر از قبل برای این حضور مهیا می کنیم.

گفتگو: اردشیر پشنگ

عکس: عباس امیری

/ 0 نظر / 28 بازدید